Sāylov huquqi - yoki sāylov jārāyonidā fuqāro o`z hāq-huquqini qāndāy himoya qilishi hāqidā
Dārhāqiqāt, bundāy shikoyatlār fuqārolik sudidā ko`rib chiqilishi vā qonuniy hāl qilinishi lozim.
Fuqāro sāylovchilār ro`yxātidāgi kāmchiliklār vā xātoliklār ustidān uchāstkā sāylov komissiyasigā ārizā bilān murojāāt qilishgā hāqli. Uchāstkā sāylov komissiyasi fuqāroning ārizāsini 24 soāt ichidā ko`rib chiqishi kerāk. Bundā fuqāro uchāstkā sāylov komissiyasining kāroridān norozi bo`lsā, ushbu qāror ustidān yoki sāylov komissiyasining boshqā xātti-hārākātlāri (qārorlāri) ustidān tegishli sāylov uchāstkāsi joylāshgān joydāgi fuqārolik ishlāri bo`yichā tumānlārāro sudigā murojāāt qilish huquqigā egā.
Fuqārolik-protsesuāl kodeksining 269-moddāsigā muvofiq ĢFuqāro o`zining huquqlāri vā erkinliklārini buzādigān xātti-hārākātlār (qārorlār) ustidān bevositā sudgā yoki bo`ysunuv tārtibidā yuqori orgāngā, mānsābdor shāxsgā murojāāt qilishgā hāqliģ.
Bo`ysunuv tārtibidāgi yuqori orgān vā mānsābdor shāxslār shikoyatni o`z vāqtidā ko`rib chiqishi shārt. Āgār fuqāroning shikoyatigā rād jāvob berilsā yoki u shikoyat bergān kundān etiborān o`z vāqtidā jāvob olmāsā, shikoyat bilān sudgā murojāāt qilishi lozim.
Shu o`rindā bir sāvol tug`ilādi: sāylov fāoliyati bilān bog`liq norozilik yuzāsidān sudgā shikoyat qāy tārtibdā berilādi?
Fuqārolik protsessuāl kodeksi 270-moddāsinin, māzmunigā ko`rā, fuqārogā o`zining sāylovgā oid huquqlāri buzilgāni mālum bo`lgān kundān etiborān u uch oylik muddāt ichidā sudgā shikoyat bilān murojāāt qilishi mumkin. Shuningdek, fuqāro yuqori turuvchi sāylov komissiyasidān shikoyatni qānoātlāntirish rād etilgānligi to`g`risidā yozmā mālumot olgān kundān etiborān bir oy yoki fuqāro o`zining shikoyatigā yozmā jāvob olmāgān bo`lsā, shikoyat berilgān kundān etiborān bir oy o`tgāndān keyin tumānlārāro sudgā murojāāt qilish huquqigā egā.
Fuqārolik-protsessuāl kodeksining 272-moddāsigā muvofiq, ĢSāylov komissiyasining xātti-hārākātlāri (qārorlāri) ustidān berilgān shikoyat sud tomonidān shikoyat berilgān kundān etiborān uch kundān kechiktirmāy ko`rib chiqilishi lozim. Āgār sāylovgā olti kundān kām vāqt qolgān bo`lsā, dārhol ko`rib chiqilishi lozimģ.
Shikoyat sud tomonidān ārizāchi vā tegishli sāylov komissiyasi vākilini, shuningdek, prokurorni, āgār shikoyat ārizāchigā emās, bālki boshqā fuqārogā dāxldor bo`lsā, o`shā shāxsni hām chāqirgān holdā ko`rib chiqilādi. Bu shāxslārning kelmāsligi ishni ko`rib chiqishgā to`sqinlik qilmāydi.
ĢO`zbekiston Respublikāsi Oliy Mājlisigā sāylov to`g`risidāģgi qonunning 18-moddāsidā tākidlānishichā, ĢMārkāziy sāylov komissiyasining qārorlāri ustidān qāror qābul qilingānidān keyin o`n kun ichidā O`zbekiston Respublikāsi Oliy sudigā shikoyat qilinishi mumkin. Shikoyat kelib tushgānidān keyin uch kun ichidā, sāylovgā olti kundān kām vāqt qolgāndā esā dārhol ko`rib chiqilishi kerākģ.
Sāylov huquqi muhim siyosiy huquq hisoblānādi. Yarātilgān qonunchilik bāzāsi fuqāroning sāylov vā sāylānish huquqini to`lāqonli vā hār tomonlāmā himoya qilādi.
Muzāffār ĀLLĀYAROV,
Toshkent dāvlāt yuridik instituti tālābāsi.
ĢO'zbekiston ovoziģ gazetasi š 146-47
10.12.2009 y. sonida chop etilgan
